Tác dụng phụ nhưng ‘có lợi’ của thuốc

0
458

Thuật ngữ “tác dụng phụ” thường được gán cho hàm ý xấu nên nhiều người cứ nghĩ rằng đã là tác dụng phụ của thuốc nhất thiết phải xấu. Tuy nhiên, một tác dụng phụ chỉ đơn giản là “một hệ quả thứ cấp của điều trị được thực hiện để điều chỉnh một tình trạng sức khỏe” và do đó có thể là có lợi hay có hại.

Không có gì ngạc nhiên khi rất nhiều loại thuốc trở nên giá trị mà tác dụng khác biệt với mục đích sử dụng ban đầu của chúng. Bởi khi được dung nạp vào cơ thể, các loại thuốc lưu thông khắp cơ thể và được tiếp xúc với các hệ thống cơ quan khác nhau, bao gồm cả hệ tuần hoàn, hệ hô hấp và hệ thần kinh. Do đó ngoài tác dụng điều trị lên cơ quan đích thì cũng xuất hiện tác dụng khác, và đôi khi nó lại là dược tính để điều trị các căn bệnh khác.

Dưới đây là 4 tác dụng phụ “kỳ lạ” và “có lợi” của một số thuốc kê đơn thông dụng:

1. Proscar và tăng trưởng tóc

Proscar giúp tóc tăng trưởng

Proscar là một loại thuốc dùng để điều trị tăng sản tuyến tiền liệt lành tính (BPH). Đây là một quá trình bệnh lý trong đó tuyến tiền liệt ở nam giới tăng sinh làm cản trở lưu thông niệu đạo và gây đi tiểu khó hoặc bí tiểu.

Proscar ức chế 5α-reductase, một enzym nội bào có tác dụng chuyển đổi testosterone thành dihydrotestosterone. Với tác dụng như vậy, proscar giảm kích thước của tuyến tiền liệt và làm giảm bớt các triệu chứng của tắc nghẽn đường tiểu. Hoạt chất chính trong proscar là finasteride, đó cũng là hoạt chất có trong propecia, một loại thuốc dùng để thúc đẩy tăng trưởng tóc ở nam giới mắc chứng hói đầu.

Nói cách khác, một người đàn ông hói đầu sử dụng proscar để điều trị BPH cũng có thể có sự tăng trưởng tóc đi kèm. Đáng chú ý, nồng độ của finasteride trong proscar cao hơn đáng kể so với nồng độ của finasteride trong propecia. So sánh cho thấy, người dùng finasteride cho BPH khoảng 5mg mỗi ngày; trong khi đó, những người dùng finasteride chữa chứng rụng tóc chỉ cần khoảng 1mg mỗi ngày. Thời gian sử dụng có thể tới vài tháng.

2. Baclofen giảm nóng rát do chứng trào ngược dạ dày (GERD)

Cơ chế trào ngược dạ dày – thực quản

Baclofen là một chất làm giãn cơ vân nhờ vào sự ức chế dẫn truyền của phản xạ tủy sống được sử dụng để điều trị co cứng cơ. Liệt cứng liên quan đến co thắt liên tục và không mong muốn của một hay nhiều nhóm cơ. Liệt cứng có thể do chấn thương hoặc bệnh lý não hoặc tủy sống. Điều trị co cứng là cần thiết, vì tình trạng này có thể gây đau, ảnh hưởng đến tâm trạng, làm gián đoạn giấc ngủ và làm giảm tính linh hoạt gây khó khăn cho các hoạt động sinh hoạt hàng ngày như đi vệ sinh, tắm, mặc quần áo và ăn uống…

Ngoài việc điều trị các triệu chứng khác nhau của co cứng cơ, chẳng hạn như đau nhức, chuột rút và co thắt, baclofen cũng có thể cải thiện các triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày (GERD). Trong chứng GERD, axit của dạ dày chảy ngược vào thực quản dẫn đến các triệu chứng của GERD, chẳng hạn như chứng ợ nóng, ho, đau họng, đau ngực và khó nuốt. Trong số người bị GERD, baclofen có thể cải thiện các triệu chứng vừa nêu, đặc biệt là sau khi ăn, do tác dụng của baclofen lên tình trạng co thắt của cơ trơn thực quản.

3. Viagra (thuốc kích dục) cải thiện sự co bóp của tim

Tác dụng ban đầu: thuốc tim mạch

Viagra là thuốc nổi tiếng trên thế giới, điều trị rối loạn cương dương, yếu sinh lý và xuất tinh sớm ở nam giới. Viagra được nghiên cứu và sản xuất bởi tập đoàn dược phẩm pfizer vào năm 1992, lúc mới ra đời viagra là một thuốc điều trị các bệnh tim mạch và bệnh phổi tắc nghẽn, trong quá trình điều trị thì pfizer nhận thấy tác dụng phụ của nó là làm cương cứng dương vật và ngay sau đó tác dụng phụ này được chuyển thành tác dụng chính. Cụ thể, viagra làm tăng lưu lượng máu đến dương vật bằng cách làm giãn cơ trơn.

4. Thuốc tránh thai đường uống giúp giảm mụn trứng cá

Mụn trứng cá (Ảnh minh hoạ)

Nhiều phụ nữ trẻ nhận thấy rằng, mụn trứng cá cải thiện tốt hơn sau khi họ uống thuốc tránh thai đường uống (OCPs) để giúp tránh thai. Sự cải thiện này là không phải ngẫu nhiên và chúng được gây ra bởi các kích thích tố có trong thuốc tránh thai là estrogen và progesterone.

Trong năm 2012, các nhà nghiên cứu thuộc Cochrane collaboration đã tập trung nghiên cứu về việc sử dụng các thuốc tránh thai đường uống để điều trị mụn trứng cá. Tổng kết từ 31 nghiên cứu và 12.579 bệnh nhân. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, thuốc tránh thai đường uống có hiệu quả làm giảm các tổn thương viêm và không viêm thứ phát của mụn trên khuôn mặt.

Hơn nữa, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, tùy thuộc vào loại cụ thể của estrogen và progesterone chứa trong thuốc tránh thai, mà hiệu quả khác nhau đối với việc điều trị mụn trứng cá. Ví dụ, thuốc có chứa acetate cyproterone có hiệu quả tốt hơn so với thuốc có chứa levonorgestrel. Tuy nhiên, chúng ta vẫn không biết chắc chắn cụ thể các loại kích thích tố nào chứa trong OCPs là tốt nhất với mụn trứng cá.

Tóm lại, các tác dụng phụ của thuốc cơ bản là các tác dụng không mong muốn trong quá trình điều trị, nhưng vẫn có một số tác dụng phụ “có lợi” như vừa nêu trên. Cũng nên có một cách nhìn biện chứng tác dụng phụ của tất cả các loại thuốc thường dùng nhằm tận dụng hết những mặt tác dụng tích cực của thuốc cho một tình trạng sức khỏe cụ thể.

Hoàng Kỳ tổng hợp

Xem thêm:

Chuyên mục Sức khỏe, thời báo Đại Kỷ Nguyên nỗ lực mang đến cho bạn đọc những thông tin chính xác và bổ ích nhất. Tuy nhiên khoa học về thân thể người thật rộng lớn và còn nhiều điều y học chưa nhận thức đến được, do đó, các bài viết tại đây chỉ mang tính chất tham khảo. Mọi việc chẩn đoán, điều trị bệnh hay các tình trạng sức khỏe và làm đẹp cần phải có ý kiến các chuyên gia y tế được cấp phép.